Peşmergeler Irak Ordusu ile Çatışmaya mı Hazırlanıyor?

Kürt yönetimi ile merkezî yönetim arasındaki seçim yasası anlaşmazlığı devam ederken, güvenlik ve asayişin sağlanmasıyla ilgili ihtilaflar da büyüyerek devam ediyor. Son olarak, Irak Hükümeti’nin Diyala kentinde gerçekleştirdiği askerî operasyon çerçevesinde Irak ordusu 10 Ağustos 2008’de Hanekin ilçesine bağlı Kara Tepe bölgesindeki Peşmerge kuvvetlerinin çekilmesini talep etmişti. Ancak Peşmergelerin, “emirleri Bağdat’tan değil, Kürdistan yönetiminden” aldıkları gerekçesiyle çekilmeyi kabul etmemesi krize neden olmuştu. 17 Ağustos’ta yapılan görüşmelerde güçlükle aşılan kriz, yeni sorunların habercisi olabilir.

Bağdat’taki hükümet, merkezî hükümet olarak tüm ülkede devletin egemenliğini sağlama hakkına sahip olduğuna ve anayasaya göre Peşmerge güçlerinin kuzeydeki yönetimin sınırları dışında varlık göstermemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Geçen Mayıs ayında yapılan Musul operasyonunun, Peşmerge güçlerinin kentten çıkmayı reddetmesi nedeniyle başarısız olduğu göz önünde bulundurulduğunda iki başlılığın önemli sorunlara neden olduğu rahatlıkla söylenebilir.

Anlaşmazlıkların temelinde, ABD’nin Irak’ı işgali sırasında Kürt grupların siyasi bir hedef çerçevesinde kuzey bölgesi dışında da birçok bölgeyi kontrolüne almış olması yatıyor. Kürt yönetimi Musul, Selahattin ve Diyala kentlerinin sınırlarındaki bazı bölgeler dâhil olmak üzere Kerkük şehrinin de Kürt toprağı olduğunu savunmaya devam ediyor. Tüm bu bölgeleri kendi sınırlarına dâhil etmeye çalışan Kürt yönetimi, geçtiğimiz Şubat ayında Diyala kentine bağlı Hanekin ile Kifri ve Süleymaniye’ye bağlı Kelar ve Çemcemal’ı kapsayan Germiyan idari biriminin oluşturulmasına karar vermişti.

Son zamanlarda Kürt grupların merkezî hükümeti yönelik eleştirilerinde dozu artırdıkları görülüyor. Nitekim Mesut Barzani liderliğindeki Irak Kürdistan Demokrat Partisi’ne ait yayın organlarında, Peşmergelerin anlaşmazlık yaşanan bölgelerden çıkarılmasının yakın bir gelecekte Kürtlerin Kerkük ve Musul’dan da çıkarılmalarının anlamına geldiği iddia edilmekte ve “Kürtlere yapılan haksızlıklar nedeniyle Peşmergeler ile Irak ordusu arasında beklenen savaşın kapıya dayandığı” şeklinde ifadelere yer verilmektedir.  

Artık, Kerkük başta olmak üzere Araplar ve Kürtler arasında yaşanan anlaşmazlığın iki grup arasında sıcak çatışmaya dönüşüp dönüşmeyeceği sorusu çok daha sık sorulmaktadır. Son olarak bölgedeki Aso gazetesindeki bir haberde, bir Kürt yetkilisinin, “Irak ordusunun Kürt bölgelerine gelmesi başından itibaren savaş amacı taşımaktaydı ve bu savaşın bir an önce başlaması Kürtlerin lehinedir” şeklindeki ifadeleri yansıtılmıştır.

Mevcut şartlarda Peşmergeler ile Irak ordusu arasında çatışma çıkması zayıf bir olasılık olarak görünmesine rağmen, Kürt tarafının verdiği izlenim, böyle bir savaşın bilhassa Kerkük meselesi nedeniyle çıkmasının an meselesi olduğu yönündedir. Kürt yönetiminin ve medyasının verdiği mesajlarda şüphesiz, Arapların gözünü korkutma amacı ön plandadır. Ancak bu tehditler göz ardı edilmemelidir. Zira Irak Kürt hareketinin tarihinde Kerkük meselesi merkezî öneme sahip olmuştur ve Kerkük olmadan Kürt yönetiminin kendi ayakları üzerinde duramayacağı tüm Kürt yöneticilerin yaygın inancıdır. 

Hasan Yılmaz - ASAM